Od czasu trwania epidemii COVID-19 przedstawiciele aptek zyskali możliwość szczepienia ludzi przeciwko tej chorobie. Obecnie mogą oni również podawać szczepionkę przeciw grypie i pneumokokom, jednakże zainteresowanie ze strony aptekarzy taką usługą jest niewielkie.
Co zatem wiemy o zainteresowaniu przedstawicieli aptek podawaniem szczepionek?
Generalnie już od czasu epidemii COVID-19 przedstawiciele aptek uzyskali możliwość podawania szczepionek pacjentom. Pierwotnie były to właśnie szczepienia przeciwko COVID-19, natomiast obecnie pracownicy aptek mogą również podawać szczepionkę przeciw grypie i pneumokokom. Chociaż możliwości w tym względzie są coraz większe i rośnie też parcie na wzmocnienie tego rodzaju placówek w ochronie zdrowia, to coraz mniej aptek z tej możliwości korzysta. W okresie trwania epidemii COVID-19 takich aptek było około 2.100, a w lutym bieżącego roku z tego świadczenia rozliczyło się zaledwie 640 placówek, choć uprawnionych do wykonywania jest 1.200 placówek. W tym zakresie warto wiedzieć, iż wszystkich aptek w Polsce jest niemalże 12.600, zatem jak widać zainteresowanie prowadzeniem akcji szczepień w aptekach jest stosunkowo małe.
Jak podkreśla Marcin Wiśniewski, prezes Związku Aptekarzy Pracodawców Polskich Aptek, za małym zainteresowaniem kryje się niewątpliwie wiele różnych przyczyn, z czego jedną z ważniejszych jest zapewne bardzo skomplikowana procedura, którą trzeba przejść, aby móc wykonywać szczepienia. Po zniesieniu stanu epidemii COVID-19 przedstawiciele aptek musieli zawrzeć umowy na szczepienia z Narodowym Funduszem Zdrowia (NFZ). Owe umowy podpięte zostały pod system świadczeniodawców, a zatem znalazły się w jednym koszyku z przychodniami. To zaś sprawiło, iż przedstawicieli aptek obowiązują te same zasady rozliczenia. Niestety jednak zasady te są skomplikowane i czasochłonne, a do tego błąd można przypłacić brakiem pieniędzy za wykonaną usługę. Tym samym wiele placówek aptecznych zrezygnowało z kontynuacji usługi realizowanej w okresie epidemii COVID-19. Jednocześnie należy również zauważyć, że w pewnym momencie pojawiły się również problemy z dostępem do szczepionki na COVID-19.
Z drugiej strony przedstawiciele aptek podkreślają, iż jest również i dobra strona owych zmian, bowiem obecnie umowę z NFZ zawiera się raz, bez konieczności jej odnawiania, a ponadto powstała również aplikacja do szybszych rozliczeń, czyli są wprowadzane tutaj udogodnienia. Prawda jednak jest taka, iż chociaż sezon na szczepienie na COVID-19 i grypę rusza we wrześniu, to apteki mogły go rozpocząć dopiero pod koniec ubiegłego roku. Tak długo bowiem trwa procedura zawierania umów z NFZ, co sprawiło, iż wielu pacjentów zrezygnowało z wykonania szczepienia, bądź też wykonywali je w przychodniach medycznych. Niski popyt przełożył się z kolei na to, iż wielu aptekarzy ostatecznie nie przystąpiło do realizacji świadczenia, co podkreśla Marek Tomków, prezes Naczelnej Rady Aptekarskiej.
Co jeszcze sprawia, iż mamy do czynienia z małym zainteresowaniem wykonywaniem szczepień ze strony przedstawicieli aptek?
Niewątpliwie też czynnikiem, który sprawia, iż przedstawiciele aptek nie wyrażają zbytniego zainteresowania prowadzeniem szczepień, jest kwestia wyceny świadczeń. Dziś bowiem jest to nieco ponad 30,00 zł za wykonanie kwalifikacji i wykonanie iniekcji i jak mówią aptekarze, przy małej liczbie pacjentów, jest to zupełnie nieopłacalne. Szczególnie, że wymaga to również planowania, bowiem w opakowaniu szczepionki na COVID-19 jest kilka dawek, a zatem trzeba mieć jednocześnie kilka osób chętnych, by partia szczepionki nie została zmarnowana. Poza tym niekiedy trzeba czekać ponad tydzień, by taka grupa się zebrała, a warto wiedzieć, iż wycena za szczepienia od czasu trwania epidemii COVID-19 spadła o połowę.
Jak wynika z danych udostępnionych przez Global Reach Public Relation Network, w poprzednim sezonie grypowym apteki wykonały 127,0 tys. szczepień na grypę, a w tym już niecałe 40,0 tys. Trend spadkowy jest też widoczny przy szczepieniach przeciwko COVID-19, gdzie w 2021 roku w aptekach wykonano ponad 987,0 tys. iniekcji, w 2022 roku 1,6 mln iniekcji, a w 2023 roku około 250,0 tys. iniekcji. Gdy chodzi z kolei o pneumokoki, to wykonano w sumie 22,8 tys. szczepień w kraju z czego 275 w aptekach, które mogą szczepić dopiero od listopada roku ubiegłego. Tak słaby wynik, na co zwraca uwagę Natalia Skarbek z Global Reach Public Relations Network, jest również spowodowany niedoskonałością systemu.
Istotne jest bowiem to, iż szczepionki na grypę są refundowane, podobnie jak i te na pneumokoki. Jednak, by pacjent zapłacił w aptece ze szczepienie mniej, musi przynieść receptę z placówki podstawowej opieki zdrowotnej. W aptece natomiast można kupić i wykonać szczepienie w pełnej odpłatności. Przez to kursowanie pomiędzy przychodnią i apteką wielu pacjentów rezygnuje po prostu ze świadczenia.
Jednocześnie w przypadku szczepień na COVID-19 problemem jest również i to, że szczepionka nie była dostosowana do obowiązującego wariantu wirusa. Dostępna była też szczepionka białkowa, lecz z tej mogli skorzystać nie wszyscy pacjenci – przykładowo nie mogła być podawana osobom poniżej 12-go roku życia z immunosupresją.
Co zatem należałoby uczynić, aby prowadzenie akcji szczepień w aptekach było bardziej popularne i opłacalne?
Otóż przedstawiciele środowiska aptekarskiego postulują wprowadzenie recepty refundacyjnej, która będzie mogła być wystawiona na te szczepienia bezpośrednio w aptekach. Jak podkreśla Marek Tomków, postulat ten jest przedstawiany urzędnikom resortu zdrowia już od roku i obecnie widać zrozumienie w tej kwestii, stąd też należy zakładać, iż ostatecznie uda się to w ten sposób rozwiązać. Ważne jest to, by decyzja w tym zakresie zapadła szybko, bowiem nowy sezon na szczepienia rusza już za 6 miesięcy. Obecnie natomiast trwa kontraktowanie szczepionek, gdzie tutaj z kolei istotnym jest, by została zamówiona właściwa ich liczba.
W powyższym kontekście nadzieja na zmiany i udogodnienia sprawia, iż przybywa aptek, które zawierają umowy z NFZ na wykonywanie szczepień. Pod koniec roku ubiegłego było ich bowiem 900, a obecnie jest ich już 1.200. Jednocześnie rośnie też liczba aptekarzy, którzy przechodzą kurs na wykonanie szczepień – w skali ostatniego roku ich liczba wzrosła o 2.000, do 11.000.
Podsumowując, pomimo tego, iż w aptekach można wykonywać szczepienia zarówno przeciwko COVID-19, grypie czy też pneumokokom, to liczba zainteresowanych tą usługą placówek aptecznych nie jest zbyt wysoka. Problemem są tutaj skomplikowane procedury, słaba wycena świadczeń, jak i też problemy natury organizacyjnej. Obecnie w resorcie zdrowia toczą się rozmowy z przedstawicielami środowiska aptekarskiego, którzy postulują wprowadzenie pewnych rozwiązań w tym zakresie, które sprawiłyby, iż zainteresowanie szczepieniami ze strony aptekarzy wzrośnie. Należy mieć nadzieję, iż stanie się to szybko, bowiem już za kilka miesięcy rusza kolejny sezon szczepień i dobrze by było, gdyby zainteresowanie ich wykonaniem ze strony przedstawicieli środowiska aptekarskiego było znacznie większe, aniżeli obecnie.
