Urzędnicy Ministerstwa Zdrowia pracują obecnie nad stworzeniem systemu Ewidencji Potencjału Świadczeniodawcy, która ma umożliwić monitorowanie w czasie rzeczywistym chociażby liczby wolnych łóżek w szpitalach, zasobów personelu lekarskiego czy też dostępnych wyrobów medycznych. Eksperci jednakże uważają, iż mamy tutaj do czynienia ze złym oszacowaniem kosztów, nieprecyzyjnymi zapisami, jak i też nierealistycznymi wymogami.
Co zatem wiadomo o stworzeniu systemu Ewidencji Potencjału Świadczeniodawcy?
Urzędnicy Ministerstwa Zdrowia pracują obecnie nad stworzeniem systemu Ewidencji Potencjału Świadczeniodawcy, który ma zastąpić dotychczasowy System Ewidencji Zasobów Ochrony Zdrowia. Zmiana taka przewidziana została w projekcie nowelizacji ustawy o systemie informacji w ochronie zdrowia i dzięki temu ma być możliwe monitorowanie w czasie rzeczywistym chociażby takich elementów, jak:
- dostępność łóżek szpitalnych oraz umożliwienie zgłoszenia zapotrzebowania na łóżko przez jednostki systemu PRM – dane będą przekazywane w sposób zautomatyzowany do 30 minut od zajęcia albo zwolnienia łóżka, gdzie aktualnie jest to raportowane ręcznie 2 razy dziennie
- zasobów pracowników medycznych – dane będą przekazywane raz w miesiącu
- dostępności wyrobów medycznych – dane będą przekazywane raz w miesiącu lub corocznie, w zależności od podmiotu
- infrastruktury – dane będą przekazywane w terminie 30 dni od wystąpienia zmian
- dostępności środków ochrony indywidualnej – dane będą przekazywane raz w miesiącu lub corocznie, w zależności od podmiotu
- zasobów gazów – dane będą przekazywane raz w miesiącu
- zapasów krwi i jej składników gromadzonych w systemie e-Krew
Urzędnicy Ministerstwa Finansów w opinii do projektu autorstwa urzędników resortu zdrowia podkreślają, iż realizacja nowych zadań powinna odbywać się w ramach dotychczasowych zasobów kadrowych i finansowych placówek, a więc nie może powodować dodatkowych skutków dla budżetu. Stąd też finansowanie projektu powinno być zapewnione w ramach środków Ministerstwa Zdrowia.
Tymczasem jednak projekt nowelizacji ustawy o systemie informacji w ochronie zdrowia przewiduje, iż będzie inaczej, a niepokój urzędników resortu finansów wywołały również rozbieżności dotyczące finansowania, przedstawione w ocenie skutków regulacji, gdzie raz mowa jest o tym, że w latach 2025-2026 skutki będą pokrywane z pieniędzy unijnych, a innym razem, że w pierwszych latach funkcjonowania nowego systemu planowany całkowity koszt projektu to 41,3 mln zł.
W tym aspekcie urzędnicy resortu finansów zwrócili uwagę na kwoty wynagrodzeń osobowych, zarezerwowane na ten projekt w rezerwach celowych, gdzie mowa jest o kwocie 1,7 mln zł, która jest niższa od tej przeznaczonej na wynagrodzenia w Ocenie Skutków Regulacji (OSR) do opiniowanego projektu ustawy, wynoszącej 3,6 mln zł. Ponadto zastrzeżenia budzą również poza tym koszty usług zewnętrznych w związku z realizacją projektu, gdzie wyliczono je na poziomie 225,00 zł brutto za godzinę, co przy 8 godzinnej pracy oraz 20 dniach roboczych w miesiącu daje 36.000,00 zł brutto.
Co jeszcze budzi zastrzeżenia w odniesieniu do najnowszego projektu nowelizacji ustawy o systemie informacji w ochronie zdrowia?
Otóż zastrzeżenia zgłaszają również przedstawiciele Kancelarii Prezesa Rady Ministrów, a dotyczą one dodatkowego zapotrzebowania etatowego w Centrum e-Zdrowie oraz kosztów osobowych. Ponadto urzędnicy podkreślają tutaj, iż OSR nie wspomina również o wydatkach dostosowania systemów szpitalnych do nowego systemu Ewidencji Potencjału Świadczeniodawcy. Nie wiadomym jest też jak wyliczone zostały szacunkowe oszczędności na poziomie 30,0 mln zł rocznie, związane z wdrożeniem właśnie tego nowego systemu.
W odpowiedzi na zastrzeżenia urzędnicy resortu zdrowia przychylili się do sugestii urzędników Ministerstwa Finansów co do wydatków na system, a dokładnie do tego skąd będą pochodziły i jak zostaną zabezpieczone środki finansowe. Gdy chodzi o generowanie dodatkowych etatów, to będą one finansowane z pieniędzy unijnych, a późniejsze utrzymanie systemu będzie już zapewnione z zasobów kadrowych Centrum e-Zdrowia. Niewątpliwie zasoby te będą potrzebne w związku z koniecznością zatrudnienia specjalistów, co wynika też ze strategii Centrum e-Zdrowia, polegającej na uniezależnieniu się od dostawców zewnętrznych, kompleksowo wdrażających i utrzymujących rozwiązania informatyczne, ale też planów dalszej rozbudowy systemu.
Gdy z kolei chodzi o koszty w zakresie usług zewnętrznych, w związku z realizacją projektu nowelizacji ustawy zostały one wyliczone w podstawie obecnie przeprowadzanych postępowań przetargowych i mogą jeszcze wzrosnąć. Urzędnicy resortu zdrowia przyznają ponadto, iż na obecnym etapie nie można wyliczyć kosztów dostosowania dla szpitali, a oszczędności zostały wyliczone w OSR.
Pewne zastrzeżenia do projektu nowelizacji ustawy o systemie informacji w ochronie zdrowia przedstawiają również przedstawiciele Ministerstwa Obrony Narodowej, podkreślając, iż mamy do czynienia z agregacją przekazywanych danych w ramach systemu Ewidencji Potencjału Świadczeniodawcy. Zbiorcze dane będą tutaj niestety zbyt ogólne, a tym samym nieprzydatne. Ponadto mamy też do czynienia z brakiem alternatywy dla przesyłania danych w razie awarii systemu oraz zbyt małą liczbą podmiotów, mających dostęp do informacji, pośród których zabrakło chociażby komendantów rejonów zabezpieczenia medycznego wojsk.
W tym aspekcie z kolei przedstawiciele resortu zdrowia zwracają uwagę na to, iż agregacja będzie już na poziomie szpitala, z możliwością jej rozszerzenia w górę, czyli o powiat i województwo. Natomiast wyrażono również zgodę na doprecyzowanie informacji o wymianie danych, a z kolei udostępnianie danych komendantom jest w gestii ministra obrony narodowej, choćby z racji tego, że to on zyska do nich dostęp.
Zgodnie z informacjami płynącymi z Rządowego Centrum Legislacji, dane z systemu mogą być udostępniane nie tylko automatycznie z wewnętrznych systemów usługodawców, ale też w sytuacji kryzysowej. Tymczasem nie zobowiązano szpitali do wprowadzania i aktualizowania informacji o swoich zasobach w związku z zaistnieniem zdarzenia, którego wcześniej nie można było przewidzieć. Ponadto zastrzeżenia budzi również stan rzeczywistego udostępnienia danych, skoro terminy ich przekazywania zostaną określone dopiero w rozporządzeniu.
Jak dostrzega Monika Salamończyk, wiceprezes Rządowego Centrum Legislacji, przypuszczać można zatem, iż jednak nie będzie automatycznie odbywało się przekazywanie danych, zwłaszcza, że w OSR jest informacja, iż przekazywanie danych o zasobach pracowników czy gazów będzie się odbywało raz w miesiącu, o dostępności wyrobów medycznych oraz środków ochrony indywidualnej raz w miesiącu lub corocznie, a infrastruktury 30 dni od wystąpienia zmian. To wszystko niewątpliwie jest ważne z punktu widzenia ratowników medycznych, którzy nie będą mieli na bieżąco informacji o wolnych miejscach w szpitalach, co będzie wpływało na ich pracę.
Odpowiadając na te zastrzeżenie przedstawiciele resortu zdrowia podkreślają, iż aktualizację informacji o zasobach w związku z zaistnieniem nieprzewidzianego zdarzenia będzie można wyinterpretować z brzmienia art. 3 oraz 5 projektowanej nowelizacji ustawy o systemie informacji w ochronie zdrowia, a poza tym aktualność informacji jest kluczowa w przypadku fluktuacji łóżek szpitalnych oraz awarii. Dane te będą bowiem pozyskiwane z systemów teleinformatycznych usługodawcy, a w przypadku awarii, przesyłanie danych będzie realizowana poprzez dokonanie ręcznego wpisu do systemu, które następnie zostanie natychmiast udostępnione dla wszystkich użytkowników.
Jakie jeszcze zastrzeżenia budzą projektowane zapisy nowelizacji ustawy o systemie informacji w ochronie zdrowia?
Generalnie zastrzeżenia do projektowanego nowego systemu Ewidencji Potencjału Świadczeniodawcy dostrzegają również przedstawiciele Rady Legislacyjnej, według których brakuje tutaj precyzyjnych przepisów, w tym tych dotyczących informacji, które mają być gromadzone w Ewidencji Potencjału Świadczeniodawcy, a mówiących o udostępnianiu danych z tego systemu innym podmiotom. To samo dotyczy kwestii przetwarzania danych osobowych, a dokładnie braku szczegółowego wskazania celu ich przetwarzania, niedoszacowania zakresu danych osobowych, które będą podlegały temu procesowi, jak i niezgodności niektórych przepisów projektu z przepisami RODO.
W tym kontekście urzędnicy resortu zdrowia uwzględnili część uwag Rady Legislacyjnej, podkreślając, iż w Ewidencji Potencjału Świadczeniodawcy nie będą gromadzone przetwarzane dane dotyczące czasu wykonywania zawodu medycznego, stąd też zastrzeżenia dotyczące niezgodności z RODO nie mają uzasadnienia.
Kolejne zastrzeżenia dotyczą również terminu wejścia w życie nowej regulacji, bowiem w projektowanej ustawie zaznaczono, że wejdzie ona w życie 1 stycznia 2027 roku, co oznacza, że od tego dnia nastąpi połączenie Ewidencji Potencjału Świadczeniodawcy z systemami teleinformatycznymi usługodawców. Ale jednakże nie przewidziano tutaj przepisów dostosowujących, które usankcjonowałyby tego typu działania.
Podsumowując, urzędnicy Ministerstwa Zdrowia pracują obecnie nad nowelizacją ustawy o systemie informacji w ochronie zdrowia, która ma wprowadzić system Ewidencji Potencjału Świadczeniodawcy, jako element zastępujący dotychczasowy System Ewidencji Zasobów Ochrony Zdrowia. Niestety dużo zastrzeżeń do projektu nowelizacji zgłaszają przedstawiciele Ministerstwa Finansów, Ministerstwa Obrony Narodowej czy też Rządowego Centrum Legislacji. Generalnie projektowi nowelizacji ustawy zarzuca się złe oszacowanie kosztów, nieprecyzyjne zapisy oraz nierealistyczne wymogi. Należy mieć zatem nadzieję, iż w toku dalszych prac uda się owe sporne kwestie usunąć, a nowy system Ewidencji Potencjału Świadczeniodawcy wpłynie na autentyczne monitorowanie w czasie rzeczywistym chociażby liczby wolnych łóżek w szpitalach, zasobów personelu lekarskiego czy też dostępnych wyrobów medycznych.
