W ostatnim czasie mamy o czynienia z sytuacją, iż w Polsce ubywa aptek całodobowych. W tym kontekście okazuje się, iż pacjenci mają coraz większy problem z zakupem leków przez całą dobę, a są w Polsce osoby, które nie mają całodobowej apteki na terenie swojej gminy.
O czym zatem warto wiedzieć w kontekście prowadzenia i dostępności aptek całodobowych?
Generalnie eksperci alarmują, iż mamy do czynienia z postępującą erozją polskiej sieci aptecznej, która od momentu wprowadzenia szeregu zmian w prawie farmaceutycznym (w tym zakresie przede wszystkim mowa jest o przepisach ustawy zwanej „Apteka dla aptekarza”) skurczyła się prawie o 2.000 placówek. Ten negatywny trend przekłada się niestety również na drastyczny spadek dostępności świadczeń całodobowych, co jest szczególnie dotkliwe nawet w niektórych dzielnicach Warszawy, takich jak Ursynów czy też Wilanów.
W ostatnim czasie dość głośno było o aptece na warszawskim Ursynowie, której grozi zamknięcie, a jest to ostatni w tej dzielnicy punkt działający całodobowo. Przykładowo sąsiedni Wilanów nie ma już ani jednej takiej placówki, a tym samym ponad 300,0 tys. mieszkańców owych dzielnic Warszawy może zostać bez nocnego dostępu do leków.
Sytuacja taka jest niewątpliwie odzwierciedleniem problemu ogólnopolskiego, gdzie według danych Głównego Urzędu Statystycznego, stałe dyżury nocne pełni w Polsce obecnie zaledwie 2,2% wszystkich aptek w kraju, co przy obecnej liczbie placówek oznacza niespełna 250 punktów zabezpieczających potrzeby pacjentów w trybie 24-godzinnym w skali całej Polski.
W powyższym zakresie niemal 2,0 mln mieszkańców naszego kraju nie ma apteki na terenie swojej gminy, a około 400,0 tys. osób nie ma dostępu nawet do punktu aptecznego.
Niestety w powyższym aspekcie mamy do czynienia z bardzo istotnymi barierami legislacyjnymi, które uniemożliwiają swobodne otwieranie nowych punktów aptecznych, a do tego dochodzą rosnące koszty prowadzenia dyżurów całodobowych. Generalnie wszystko to sprawia, iż apteki całodobowe stają się niejako gatunkiem zagrożonym dla polskiego systemu ochrony zdrowia.
Co jeszcze ma znaczenie w kontekście funkcjonowania aptek całodobowych w Polsce?
Jak dostrzega Marcin Piskorski, prezes Związku Pracodawców Aptecznych PharmaNET, mamy do czynienia z bezpośrednią korelacją pomiędzy wejściem w życie przepisów ustawy zwanej „Apteka dla aptekarza”, a spadkiem liczby placówek aptecznych. A tutaj niestety w kurczącym się ekosystemie apteki całodobowe stają się dobrem niebywale rzadkim, ponieważ system nie przewiduje mechanizmów ich odtwarzania.
A niewątpliwie należałoby to chronić, bowiem wiemy o tym, że w Polsce nowe apteki po prostu nie powstają. Wiele wskazuje na to, iż obecna regulacja prawna szkodzi niestety również pacjentom, poprzez ograniczanie dostępności do aptek, a więc także i do leków, co stoi w sprzeczności z podstawową funkcją prawa farmaceutycznego.
Niewątpliwie poza przeszkodami prawnymi kluczowym wyzwaniem pozostaje w Polsce brak rentowności usług świadczonych przez apteki w nocy. W tym kontekście bowiem prowadzenie apteki w trybie całodobowym jest niebywale kosztownym przedsięwzięciem logistycznym i kadrowym, które w większości wypadków nie znajduje uzasadnienia ekonomicznego. W tym miejscu warto sobie również uświadomić, iż chociaż zgodnie z przepisami to samorządy lokalne powinny partycypować w kosztach dyżurów nocnych aptek, to stawki określone w tym zakresie przez urzędników resortu zdrowia nie pokrywają rzeczywistych nakładów, ponoszonych przez przedsiębiorców prowadzących apteki.
Jak bowiem tłumaczy Marcin Piskorski, budowa stabilnej placówki całodobowej jest procesem wieloletnim, opartym na wypracowaniu zaufania lokalnej społeczności oraz specyfice lokalizacji, jak chociażby bliskości całodobowych klinik medycznych. Aby taki model działalności stał się samowystarczalny, potrzeba niestety nawet kilku lat niezakłóconej pracy.
Tymczasem obecnie państwo zamiast wspierać takie strategiczne punkty apteczne, poprzez stabilność prawa oraz pewność prowadzenia działalności, niejednokrotnie zaburza ich funkcjonowanie, co nie sprzyja tutaj nikomu.
W powyższym aspekcie sytuacja na warszawskim Ursynowie, gdzie z dwóch funkcjonujących dawniej aptek całodobowych pozostała już tylko jedna, a wkrótce i ona może zniknąć, stanowi dość jaskrawy przykład postępującej degradacji sieci aptecznych w naszym kraju.
Przedstawiciele branży aptecznej od dawna alarmują już, iż bez systemowych zmian w finansowaniu oraz liberalizacji przepisów dotyczących otwierania placówek aptecznych, trend spadkowy będzie się niestety pogłębiał. Zdaniem ekspertów zagrożonych może być nawet od 7 do 8 tysięcy z obecnie jeszcze istniejących placówek aptecznych.
Zdaniem Marcina Piskorskiego jest to niewątpliwie dość zagrożony gatunek, na który powinniśmy wszyscy chuchać i dmuchać, gdzie koniecznością byłoby stworzenie stabilnego systemu, który zamiast mnożyć bariery, powinien realnie zabezpieczać potrzeby pacjentów w sytuacjach nagłych.
Podsumowując, w Polsce w ostatnim czasie zaczyna ubywać aptek w związku z obowiązywaniem nowego prawa farmaceutycznego. W tym aspekcie niestety eksperci alarmują, iż mamy do czynienia z erozją polskiej sieci aptecznej, gdzie takim jaskrawym przykładem jest coraz mniejsza liczba aptek pełniących dyżury całodobowe. Raptem bowiem w skali całego kraju mamy do czynienia z 250 takimi punktami, które zabezpieczają potrzeby pacjentów w trybie 24-godzinnym, a niemalże 2 miliony mieszkańców nie ma apteki na terenie swojej gminy. Aby temu przeciwdziałać powinniśmy dokonać zmiany prawa i chronić apteki, a nie stwarzać im dodatkowe przeszkody.
