Jedynie do końca września bieżącego roku przychodnie lekarzy rodzinnych mają zapewnione dodatkowe finansowanie z Narodowego Funduszu Zdrowia (NFZ), celem zatrudnienia pracownika sprawującego opiekę koordynowaną nad pacjentami. Przedstawiciele poradni medycznych twierdzą, iż koordynatorzy są bardzo przydatni, apelując jednocześnie o przedłużenie wypłaty owych dodatków. Tutaj jednak przedstawiciele NFZ stawiają warunki i zapowiadają uzależnienie wypłat ryczałtu od efektów dla pacjentów.
O czym zatem powinniśmy wiedzieć w kontekście pracy koordynatorów opieki medycznej dla pacjentów?
Istotnym jest, iż do końca września bieżącego roku przychodnie medyczne otrzymują dodatkowe finansowanie z NFZ na zatrudnienie pracownika, który sprawuje opiekę koordynowaną nad pacjentem. Kwota owego dofinansowania to 7.700,00 zł i taką kwotę za pracę koordynatora opieki nad pacjentami otrzymują placówki podstawowej opieki zdrowotnej. Za te pieniądze mogą oni zatrudnić dodatkowego pracownika, którego celem jest wspieranie pacjentów w walce z chorobami przewlekłymi i organizowanie procesu ich leczenia. Taki comiesięczny ryczałt jest wypłacany przez NFZ od 2023 roku.
Zasadniczo koordynator podstawowej opieki zdrowotnej jest pracownikiem, który w ramach opieki koordynowanej ma za zadanie wspierać pacjentów w walce z chorobami przewlekłymi i organizować proces ich leczenia, a także odciążać lekarza rodzinnego od nadmiaru obowiązków administracyjnych. Tym samym do podstawowych obowiązków koordynatora należy chociażby:
- dbanie o lepszą komunikację między lekarzem, a pacjentem
- informowanie o etapach leczenia
- umawianie badań, wizyt i konsultacji ze specjalistami
- monitorowanie realizacji zaleceń medycznych i planu terapeutycznego
Pierwsze informacje o tym, iż ryczałt ten ma zostać zniesiony, pojawiły się jeszcze przed wakacjami roku bieżącego, a pod koniec czerwca 2025 roku przedstawiciele Porozumienia Zielonogórskiego zaapelowali do NFZ o przedłużenie wypłat owego dodatku. Prośba ta została uwzględniona, lecz wyznaczono czas obowiązywania ryczałtu na dotychczasowych zasadach tylko do końca III kwartału bieżącego roku. Tym samym termin ten minie za kilka tygodni, a szefowie przychodni medycznych martwią się, czy dodatki będą dalej wypłacane.
Jak podkreśla Tomasz Zieliński, lekarz rodzinny, wiceprezes Federacji Związku Pracodawców Ochrony Zdrowia Porozumienie Zielonogórskie, wysłane zostało pismo do NFZ z pytaniem co dalej z owym dodatkiem dla koordynatorów, jednak do tej pory odpowiedzi nie uzyskano. Tymczasem dotychczasowe obowiązywanie tego dodatku w takiej formule jest efektem negocjacji, jakie miały miejsce z przedstawicielami lekarzy, stąd też oczekiwane są kolejne rozmowy, które byłyby odpowiedzią na ewentualne zmiany.
Tak naprawdę przedstawiciele placówek medycznych obawiają się, iż już niedługo przychodnie mogą zostać bez koordynatorów, gdy tymczasem są oni bardzo dużym wsparciem, zarówno dla lekarzy rodzinnych, odciążając ich od pracy administracyjnej, jak i też pacjentów, którym pomagają wyznaczać ścieżki leczenia, umawiając terminy badań i konsultacji u lekarzy innych specjalności.
Jak podkreśla Tomasz Zieliński, funkcja koordynatora jest bardzo przydatna i docelowo przekłada się na skrócenie kolejek do specjalistów oraz zmniejszenie kosztownych hospitalizacji, co w dłuższej perspektywie wpływa na istotne oszczędności. Ponadto zauważa on, iż przychodnie nie oczekują wzrostu owego dodatku, lecz gdyby uwzględnić, jak zwiększył się zakres obowiązków koordynatorów, to taki wzrost powinien nastąpić. W tym kontekście nowych obowiązków mowa jest chociażby o objęciu opieką koordynowaną dzieci, jak i wejściu w program Moje Zdrowie.
Według danych statystycznych, na realizację opieki koordynowanej w placówkach podstawowej opieki zdrowotnej zawartych jest ok. 3,0 tys. umów, co oznacza, że obejmują one około 48,0% wszystkich kontraktów w podstawowej opiece zdrowotnej. A jednocześnie niemal 20,5 mln pacjentów jest objętych taką opieką.
Jakie zatem są dalsze przewidywania co do opieki koordynowanej w Polsce?
Jak podkreśla Paweł Florek, rzecznik prasowy NFZ, generalnie ryczałt celem zatrudnienia pracownika do opieki koordynowanej od samego początku miał być rozwiązaniem czasowym. Został on wprowadzony w 2023 roku, by zachęcić placówki podstawowej opieki zdrowotnej do włączania się w opiekę koordynowaną. Początkowo miał być on wypłacany przez rok, natomiast ostatecznie obowiązuje do końca września bieżącego roku.
Jednocześnie podkreślić należy, iż po wprowadzeniu w życie opieki koordynowanej w październiku 2022 roku, placówkom podstawowej opieki zdrowotnej, które rozszerzyły umowy o taką usługę, zwiększono finansowanie stawki kapitacyjnej o 25,0%.
Istotne jest również, iż w NFZ trwają obecnie prace nad aktualizacją sposobów finansowania zadań realizowanych przez koordynatora, stąd też pojawiające się informacje o zaprzestaniu jego finansowania wraz z końcem września bieżącego roku są nieprawdziwe. Tutaj bowiem NFZ wspiera i będzie wspierał rozwój opieki koordynowanej, jednakże musi być on powiązany z efektami dla pacjentów i systemu opieki zdrowotnej.
W roku 2024 w ramach budżetu powierzonego opieki koordynowanej NFZ przekazał placówkom ponad 546,0 mln zł, a w I kwartale bieżącego roku było to już 148,0 mln zł. Generalnie w roku ubiegłym na zadania realizowane przez koordynatora wydano blisko 187,0 mln zł, a w I kwartale bieżącego roku 71,0 mln zł.
Przedstawiciele przychodni medycznych nie kryją, iż czekają na propozycję NFZ w sprawie nowego modelu funkcjonowania dodatku, bowiem ryczałt ten jest bardzo potrzebny, pozwalając pokrywać koszty dodatkowego stanowiska, którego przychodnie nie opłacą z własnych środków finansowych. Rewizja zasad przyznawania owego dodatku jest również niezbędna, a to chociażby dlatego, że są placówki, które zdeklarowały opiekę koordynowaną, pobierając ów ryczałt, ale ostatecznie nie realizują świadczeń w tym obszarze. Stąd też tak naprawdę powinny być one pozbawione dodatku, a tym placówkom, które mają w opiece koordynowanej nad pacjentem nadwykonania, należy się dodatkowa premia. W tym aspekcie obecny system jest niesprawiedliwy i to na pewno wymaga zmian.
Jednocześnie przedstawiciele przychodni medycznych podkreślają, iż już od pewnego czasu mają też sygnały od zaniepokojonych pacjentów, czy nadal będą mieli oni swojego człowieka w przychodni. Jest to o tyle ważne, iż pacjenci bardzo dobrze oceniają pracę koordynatorów. W tym aspekcie, na podstawie badania przeprowadzonego przez Fundację MY Pacjenci w październiku 2024 roku, 91,0% respondentów wskazało, że koordynator podstawowej opieki zdrowotnej ułatwia dostęp do badań i konsultacji specjalistycznych, ponadto 97,0% wyraziło satysfakcję z jakości otrzymanego wsparcia, a 95,0% uznało, że ich indywidualne potrzeby zostały uwzględnione dzięki koordynatorowi w trakcie leczenia.
W sytuacji natomiast, gdyby zabrakło dofinansowania, obowiązki koordynatora będą musieli przejąć dotychczasowi pracownicy administracyjni, gdyż przychodni medycznych nie będzie stać na opłacanie dodatkowego pracownika. Szczególnie, iż już dziś kwota dodatku ledwo starcza na pokrycie kosztów koordynatora, a to wszystko niestety oznacza więcej pracy dla pozostałych pracowników, co może odbić się na jakości obsługi pacjentów.
Podsumowując, ważą się obecnie losy pracy koordynatora, który pomaga pacjentom w codziennych kłopotach związanych z leczeniem. W tym aspekcie bowiem jedynie do końca września bieżącego roku przychodnie podstawowej opieki zdrowotnej mają zapewnione dodatkowe finansowanie na zatrudnienie koordynatora, a bez tego wiele z nich będzie musiało z takiej osoby zrezygnować. Ale jednocześnie przedstawiciele NFZ zamierzają zmienić zasady przyznawania owego dodatku dla koordynatorów, uzależniając to od efektów ich pracy widocznych dla pacjentów.
