Wiele wskazuje na to, że pacjenci i branża farmaceutyczna będą musieli uzbroić się w cierpliwość. Wbrew wcześniejszym zapowiedziom urzędników Ministerstwa Zdrowia, kluczowe zmiany w zasadach dystrybucji leków nie nastąpią tak szybko, jak oczekiwano. Tzw. „szybka nowelizacja ustawy refundacyjnej” (SZNUR) napotkała na legislacyjne przeszkody.
Poniżej analizujemy, co to opóźnienie oznacza w praktyce dla dostępności terapii oraz jakie rewolucyjne zmiany – takie jak podawanie leków szpitalnych w przychodniach – są planowane w przyszłości.
⚠️ Ważna informacja: Nowelizacja ustawy refundacyjnej, która miała usprawnić rynek leków, prawdopodobnie wejdzie w życie nie wcześniej niż w 2026 roku. Obecnie trwają prace nad analizą zgłoszonych uwag w toku konsultacji społecznych.
Spis treści:
- 1. Opóźnienie nowelizacji – kiedy realnie wejdą zmiany?
- 2. Dlaczego „SZNUR” jest tak ważny dla dostępności leków?
- 3. Rewolucja w leczeniu: Leki szpitalne dostępne w przychodniach?
- 4. Nowe marże i ceny – co się zmieni?
- 5. Leki biologiczne – szansa na skuteczniejsze terapie
- 6. Podsumowanie – perspektywy na rok 2026
Opóźnienie nowelizacji – kiedy realnie wejdą zmiany?
Projekt zmian trafił do konsultacji społecznych pod koniec maja bieżącego roku. Mimo że od tego momentu minęło niemal pół roku, Ministerstwo Zdrowia wciąż nie opublikowało ostatecznego stanowiska. Dlaczego proces trwa tak długo?
Głównym powodem jest ogromna liczba zgłoszonych uwag. Do projektu wpłynęło wiele propozycji – często ze sobą sprzecznych – dotyczących bardzo wrażliwej materii prawnej. Dopiero po zakończeniu analizy powstanie raport, a projekt trafi pod obrady rządu. Według najnowszych planów, nastąpi to w I kwartale 2026 roku.
Dlaczego „SZNUR” jest tak ważny dla dostępności leków?
Branża farmaceutyczna, reprezentowana m.in. przez Grzegorza Rychwalskiego (wiceprezesa PZPPF „Krajowi Producenci Leków”), podkreśla, że zmiany są pilnie potrzebne. Obecne przepisy zawierają mechanizmy, które paradoksalnie mogą utrudniać dostęp do leków.
Jednym z najbardziej kontrowersyjnych zapisów jest wymóg dostarczania leków deficytowych do 10 konkretnych hurtowni. Eksperci wskazują, że ten mechanizm nie poprawia dostępności medykamentów dla pacjenta.
Kluczowe cele nowelizacji to m.in.:
- Zniesienie barier biurokratycznych dla nowych leków generycznych (tańszych zamienników).
- Szybsze wprowadzanie konkurencji na rynek, co obniża ceny dla NFZ i pacjenta.
- Poprawa stabilności dostaw do aptek.
Rewolucja w leczeniu: Leki szpitalne dostępne w przychodniach?
Dla pacjentów Przychodni Medycznej Pramed najbardziej interesującym aspektem projektu jest pomysł wprowadzenia tzw. czwartej kategorii dostępności leków.
O co chodzi? Obecnie wiele leków specjalistycznych podawanych jest wyłącznie w szpitalach. Nowe przepisy miałyby umożliwić podawanie części z nich w warunkach ambulatoryjnych – czyli w przychodniach.
„To wyjście z lekami do przychodni, zamiast ciągania ludzi po szpitalach. Leki, które dziś są wykorzystywane wyłącznie w leczeniu szpitalnym, mogłyby spokojnie trafić do przychodni medycznych.” –podkreśla Irena Rej, prezes Izby Gospodarczej „Farmacja Polska”.
Byłaby to ogromna korzyść dla pacjentów z chorobami przewlekłymi (nieonkologicznymi), którzy zyskaliby łatwiejszy dostęp do terapii blisko domu. Obecnie trwają jednak spory kompetencyjne – Główny Inspektor Farmaceutyczny chce, aby lek w przychodni odbierał farmaceuta, podczas gdy branża wskazuje, że rolę tę z powodzeniem mogą pełnić pielęgniarki, które i tak podają lek pacjentowi.
Nowe marże i ceny – co się zmieni?
Projekt ustawy przewiduje również zmiany w finansowej strukturze rynku leków, co ma zapewnić jego stabilność. Proponowane stawki to:
- 25,0% – nowa marża apteczna dla leków recepturowych (leków robionych w aptece).
- 6,0% – marża hurtowa dla surowców do leków.
- 0,80 PLN – minimalna marża hurtowa dla leków refundowanych (wzrost z 50 groszy).
Leki biologiczne – szansa na skuteczniejsze terapie
Polska wciąż odstaje od średniej europejskiej w kwestii dostępności nowoczesnych leków biologicznych. Mimo spadku ich cen (nawet o 80% po wygaśnięciu patentów), ich zużycie jest u nas kilkunastokrotnie niższe niż na Zachodzie.
Dlaczego warto walczyć o szerszy dostęp do tych terapii w przychodniach?
- Lepsze wyniki leczenia wielu przewlekłych schorzeń.
- Szybszy powrót pacjentów do aktywności zawodowej.
- Mniej hospitalizacji spowodowanych zaostrzeniem choroby.
- Odciążenie szpitali, które są obecnie „wąskim gardłem” systemu.
Podsumowanie – perspektywy na rok 2026
Chociaż intencje Ministerstwa Zdrowia idą w dobrym kierunku – naprawy błędów poprzedników i otwarcia się na potrzeby pacjentów – proces legislacyjny jest powolny. Rok 2025 kończy się bez nowej ustawy, a branża i pacjenci muszą czekać na I kwartał 2026 roku.
Jako placówka medyczna trzymamy rękę na pulsie. Zmiany umożliwiające szersze leczenie w przychodniach to przyszłość medycyny, którą w pełni popieramy.
