Nad zmianami w systemie ochrony zdrowia pracują nie tylko urzędnicy Ministerstwa Zdrowia, lecz również przedstawiciele sejmowej komisji zdrowia. W powyższym aspekcie wszyscy są zgodni, iż nasz system ochrony zdrowia wymaga zmian, jednak powinny być one przemyślane, a nie szybkie. Prawdopodobnie w początkowym momencie zmiany te dotkną przede wszystkim zdrowia psychicznego. Poniżej uwagi oraz spostrzeżenia jakie w tym zakresie ma Marta Golbik, przewodnicząca sejmowej komisji zdrowia.
Jakich zatem zmian w najbliższym czasie w zakresie systemu ochrony zdrowia należy oczekiwać, szczególnie z inicjatywy sejmowej komisji zdrowia?
Przedstawiciele sejmowej komisji zdrowia dostrzegają pewne luki w przepisach dotyczących ochrony zdrowia, lecz nie chcą przeregulowania całego systemu. Przykładowo w ustawie o ratownictwie medycznym prace skupiają się na doprecyzowaniu kluczowych kwestii, a nie zmianie całości. Celem działania sejmowej komisji zdrowia jest inicjowanie debat oraz występowanie o informacje, a posłowie następnie składają projekty odpowiednich uregulowań. W tym zakresie zgłoszone zostały już dwie ustawy dotyczące zdrowia psychicznego, mianowicie:
- o dostępie młodzieży do opieki psychologicznej
- o zawodzie psychoterapeuty
Jednocześnie ustawa dotycząca psychologów jest procedowana przez Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej.
Niewątpliwie regulacja zawodów psychoterapeuty oraz psychologa jest krokiem kluczowym, bowiem obecnie nie wiemy nawet:
- ilu mamy specjalistów
- kto nadzoruje ich pracę
- kto dba o etykę tego zawodu
To wszystko należy zmienić i to stosunkowo szybko. Zdrowie psychiczne Polaków było bardzo długo zaniedbywane, stąd też potrzeba czasu, aby zbudować kompleksowy system. Niestety przez lata zdrowie psychiczne kojarzyło się głównie z psychiatrą szpitalną, a dopiero niedawno zaczęto mówić o kompleksowym podejściu. Pragnieniem posłów jest, by opieka była jak najbliżej pacjenta, a szpital był ostatecznością.
Należy bowiem pamiętać w tym zakresie, iż problemy często biorą się ze środowiska, a więc powrót pacjenta do niego po hospitalizacji jest powrotem do starych problemów. Tak naprawdę nie możemy się oszukiwać, bowiem zapewne nie zbudujemy idealnego systemu w rok czy też dwa, albowiem jest to proces wymagający czasu i zaangażowania, ale od czegoś należy zacząć.
W tym zakresie celem zgłoszonego już projektu o zawodzie psychoterapeuty jest przede wszystkim ochrona pacjentów. Obecnie bowiem każdy nazwać się może psychoterapeutą, nawet po trzymiesięcznym kursie online, oferowanym przez podmioty, które to jednocześnie sprzedają chociażby kurs stylizacji paznokci. Niewątpliwie jest to totalny absurd i dlatego posłowie chcą, by pacjenci mieli pewność, że trafiają do wykwalifikowanych specjalistów. Stąd też koniecznością jest na pewno usystematyzowanie zawodu psychoterapeuty.
Aby tego dokonać należy rozpocząć od stworzenia samorządu, aby dowiedzieć się ilu mamy specjalistów w tym zakresie. Niestety tego nie wiemy, bowiem dostępne dane są tylko szacunkowe. Tym samym ustawa o zawodzie psychoterapeuty będzie więc fundamentem reformy, bowiem bez uregulowania zawodu, trudno zbudować zaufanie do całego systemu opieki psychologicznej. W odniesieniu natomiast do zasobów kadrowych, liczyć należy na to, iż zostaną one uzupełnione przez napływ nowych specjalistów. Tutaj należy bowiem pamiętać, że psychologia jest obecnie popularnym i dobrze płatnym zawodem, stąd też przybywa osób, które chętnie kończą ten kierunek na studiach.
Jakie jeszcze zamierzenia są w planach sejmowej komisji zdrowia, odnośnie do reformowania polskiego systemu ochrony zdrowia?
Niewątpliwie nie jest zamierzeniem sejmowej komisji zdrowia uchwalanie kilku ustaw naraz, albowiem najpierw należy uregulować zawody psychoterapeuty i psychologa. W tym zakresie mamy na pewno problem z brakiem odpowiednich regulacji, ale też i z fatalnym stanem szpitali psychiatrycznych. Jednak to już jest zadanie urzędników Ministerstwa Zdrowia oraz Narodowego Funduszu Zdrowia.
Środki finansowe na szpitale są, lecz reforma szpitalnictwa niestety jawi się jako studnia bez dna. Tutaj potrzeba większych zmian, a szpitale psychiatryczne wymagają pilnych inwestycji. Często są one niestety w opłakanym stanie, co nie pomaga pacjentom w powrocie do zdrowia. Jako kraj potrzebujemy nowoczesnych placówek medycznych, które zapewniać będą godne warunki leczenia, a w tym aspekcie bezpieczna przestrzeń dla pacjentów oraz wykształceni specjaliści powinni stanowić kierunek zmian.
Istotnym jest również, iż ustawa o dostępnie młodzieży do opieki psychologicznej oraz ustawa o zawodzie psychoterapeuty mają szansę wejść w życie przed 1 lipca bieżącego roku, gdy skończy się program pilotażowy w psychiatrii. Jednocześnie należy też pamiętać o tym, że muszą one zostać podpisane przez Prezydenta RP, a w międzyczasie mamy wybory, a po nich do lipca nie zostanie dużo czasu. Stąd też wdrożenie reformy w terminie nie jest niemożliwe, lecz niestety polityka ma swoje prawa.
W kontekście wyborów również istotnym jest, że w kwestiach, w których komisja zdrowia nie porusza tematów światopoglądowych, raczej nie należy spodziewać się zagrożeń, lecz jeśli chodzi chociażby o prawo aborcyjne czy też tabletki „dzień po”, to na razie trudno o przychylność obecnego Prezydenta RP. Obecnie zatem prace te są zastopowane i zapewne dopiero po wyborach nabiorą tempa. Natomiast ustawy o ratownictwie medycznym czy też sieci kardiologicznej procedowane są bez przeszkód.
Generalnie Ministerstwo Zdrowia pracuje również nad skróceniem kolejek do lekarzy, co jest niewątpliwie największą bolączką Polaków. W tym kontekście reforma szpitalnictwa jest trudna, lecz konieczna i tak naprawdę powinniśmy przemyśleć jak na nowo zorganizować ten system. W chwili obecnej nie ma konkretnych propozycji innych zmian, natomiast kolejnym obszarem, którym należałoby się zająć, jest profilaktyka w zakresie zdrowia. Tutaj niestety wiedza społeczeństwa choćby o otyłości czy cukrzycy jest niewystarczająca.
Niewątpliwie w tym aspekcie programy profilaktyczne krytykowane są często za brak walidacji oraz efektywności. W tym kontekście istotnym jest, iż było kilka udanych kampanii społecznych, jak chociażby ta o niebiciu dzieci, lecz rzeczywiście wiele kampanii jest nieskutecznych, bo nikt nawet o nich nie wie. Istotna jest również walka z dezinformacją medyczną, szczególnie w Internecie, bowiem zdarza się, iż ludzie chorują, wierząc szarlatanom.
Odnośnie do walki z dezinformacją, ustawa o rzeczniku praw pacjenta jest jednym z rozwiązań, natomiast potrzebne są też dodatkowe działania. W tym aspekcie rozpoczęto już współpracę z influencerami oraz lekarzami, którzy edukują w mediach społecznościowych. Następuje zatem połączenie przepisów prawnych z działaniami w Internecie oraz zaangażowaniem urzędników ministerialnych. Jest to niewątpliwie jedno z największych wyzwań, bowiem dezinformacja szkodzi zdrowiu, ludzie odchodzą od tradycyjnej medycyny, wierząc szarlatanom, odrzucają szczepienia, a raka leczą lewatywami z kawy, co prowadzi do tragedii.
O czym jeszcze warto pamiętać w kontekście potencjalnych zmian dotyczących systemu ochrony zdrowia?
Należy sobie uświadomić, iż gdyby profilaktyka działała w Polsce dobrze, wówczas koszty systemu ochrony zdrowia byłyby niewspółmiernie niższe. W tym zakresie doszło już do spotkania w Ministerstwie Cyfryzacji, które dotyczyło wykorzystania nowych technologii w profilaktyce. Zamierzeniem jest dotarcie do ludzi z rzetelną wiedzą za pośrednictwem mediów społecznościowych oraz aplikacji mobilnych. Planowane są kampanie informacyjne, programy edukacyjne w szkołach oraz konsultacje w zakładach pracy. Niewątpliwie bardzo istotne są regularne badania, jak chociażby przy okazji badań okresowych.
Pamiętać bowiem należy, iż nawet podstawowe badanie, jak waga i wzrost, mogą wykryć problemy i pokazać potrzebę skierowania pacjenta do specjalisty. W ten sposób można by uniknąć wielu chorób, jak chociażby cukrzycy, lecz musi to być mądrze zorganizowane oraz dostępne. W planach jest zaangażowanie również influencerów, bowiem to oni mają istotne zasięgi, gdzie urzędnicy chcą wykorzystać ich popularność, aby dotrzeć szczególnie do młodych ludzi, którzy często ignorują tradycyjne kampanie społeczne.
Jednym z pomysłów jest również propozycja obowiązkowych badań kontrolnych raz w roku dla każdego Polaka. Jest to ciekawa inicjatywa, do której społeczeństwo polskie jest się w stanie przyzwyczaić, a wielu będzie zapewne zadowolonych z regularnych badań. Obecnie bowiem podstawowy problem polega na tym, iż jako społeczeństwo się nie badamy, a gdy coś nam dolega bierzemy suplementy, zamiast iść do lekarza. Tymczasem choroba się rozwija, bowiem nie jest zdiagnozowana. Niewątpliwie chodzi przede wszystkim o to, aby wcześnie wykryć problemy i to nie tylko te związane z nowotworami, lecz również chorobami skóry, oczu czy też układu krążenia. Kolejny istotny element dotyczy również interakcji pomiędzy lekami, które ludzie biorą bez konsultacji.
Podsumowując przedstawiciele sejmowej komisji zdrowia zamierzają dokonać zmian w zakresie funkcjonowania systemu ochrony zdrowia w Polsce. W tym aspekcie procedowane są już dwie ustawy, dotyczące opieki psychologicznej młodzieży oraz unormowania zawodu psychoterapeuty. Jednocześnie w opracowaniu ministerialnym jest również ustawa regulująca zawód psychologa. Wszystkie te kwestie są niebywale istotne, albowiem na tym polu mamy obecnie bardzo dużo zaniedbań. Kolejnym istotnym elementem, który w przyszłości może mieć wpływ na poprawę systemu ochrony zdrowia, jest również walka z dezinformacją, która coraz szerzej wręcz zalewa głównie polskie media społecznościowe oraz profilaktyką, która jest na zdecydowanie niewystarczającym poziomie. Niewątpliwie są to zadania, których wdrożenie zajmie zapewne dużo czasu, lecz są one dziejową koniecznością.
