Już niedługo spodziewać się można zmian w zakresie zasad leczenia obywateli Ukrainy w Polsce. W tym kontekście bowiem rządzący chcą pozostawić prawo do darmowego leczenia dzieciom i młodzieży poniżej 18-tego roku życia, a pozostałym uchodźcom z terytorium Ukrainy ograniczyć katalog świadczeń, jeśli nie opłacają oni składki zdrowotnej.
Jakich zatem zmian w zakresie zasad leczenia obywateli Ukrainy w Polsce spodziewać się należy w najbliższym czasie?
Generalnie powstał już rządowy projekt ustawy o zmianie niektórych ustaw, w celu weryfikacji prawa do świadczeń na rzecz rodziny dla cudzoziemców oraz o warunkach pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa. Ów projekt został już rozpatrzony przez Komitet Stały Rady Ministrów i zakłada on istotne ograniczenia w dostępie Ukraińców do darmowego leczenia w naszym kraju.
Zgodnie z projektem prawo do bezpłatnych świadczeń na równi z Polakami zachować mają tylko obywatele Ukrainy, którzy są objęci ubezpieczeniem zdrowotnym oraz dzieci i młodzież do ukończenia 18-tego roku życia. Z kolei katalog świadczeń dla nieubezpieczonych uchodźców z Ukrainy ma być zawężony i po zmianie przepisów nie będą mogli oni już korzystać w ramach Narodowego Funduszu Zdrowia (NFZ) z takich świadczeń, jak:
- programów zdrowotnych
- rehabilitacji leczniczej
- leczenia stomatologicznego
- refundacji leków
- programów lekowych
- ratunkowego dostępu do technologii lekowych
- zaopatrzenia w wyroby medyczne
- przeszczepów
- zabiegów endoprotezoplastyki
- zabiegów usunięcia zaćmy.
Generalnie należałoby przypomnieć, iż już od ponad 3 lat uchodźcy wojenni z Ukrainy mają darmowy dostęp do wszystkich świadczeń zdrowotnych w Polsce, z wyjątkiem leczenia uzdrowiskowego i transgranicznego, pod warunkiem, iż uzyskali oni status uchodźcy oraz posiadają numer PESEL UKR.
W powyższym aspekcie rządowy projekt nowych przepisów jest odpowiedzią rządzących na prezydenckie weto, bowiem 25 sierpnia bieżącego roku Prezydent Karol Nawrocki zawetował kompleksową ustawę, dotyczącą pomocy Ukraińcom w Polsce, która przedłużała dotychczasowe zasady wypłacania im świadczenia 800+, jak i też dostępu do świadczeń zdrowotnych. Zdaniem Prezydenta Karola Nawrockiego umożliwienie bezpłatnego leczenia nie pracującym oraz nie płacącym składki zdrowotnej Ukraińcom, jest łamaniem konstytucyjnej zasady równości.
W tym aspekcie Prezydent RP przedstawił własny projekt ustawy, który wpłynął już do Sejmu RP, proponując, by opieka zdrowotna na NFZ przysługiwała tylko tym Ukraińcom, którzy są obowiązkowo lub dobrowolnie objęci ubezpieczeniem zdrowotnym. Z uzasadnienia prezydenckiego projektu wynika ponadto, iż od lutego 2022 roku do końca września 2024 roku z leczenia w Polsce skorzystało ponad 2 miliony Ukraińców.
Jak jeszcze spojrzeć należałoby na zmiany dotyczące zasad leczenia w Polsce uchodźców z Ukrainy?
Zdaniem ekspertów na początku wojny dla wielu uchodźców wojennych taka pomoc była ratunkiem, jednakże po 3 latach coraz bardziej staje się oczywiste, że budżet naszego państwa nie udźwignie finansowania świadczeń zdrowotnych wszystkim obywatelom Ukrainy. Według danych NFZ w ciągu ponad 3 lat ich leczenie kosztowało już nasz kraj ponad 2,0 miliardy złotych.
Jak zatem podkreśla Bożena Janicka, prezes Porozumienia Pracodawców Ochrony Zdrowia, niewątpliwie jest to już najwyższy czas, aby to uregulować, lecz ewolucyjnie, a nie rewolucyjnie. Na pewno nie można bezwarunkowo odmówić opieki i bezpieczeństwa dzieciom i rządowy projekt to właśnie uwzględnia. A co do ograniczeń, to w Polsce również nie wszyscy Polacy mają dostępność do pełnego katalogu świadczeń i dokładnie tak samo powinni być traktowani obywatele Ukrainy.
Jednocześnie też nie można popierać pojawiających się w przestrzeni publicznej postulatów ostrych cięć w zakresie prawa uchodźców do świadczeń czy też wręcz tworzenia dla nich osobnej kolejki, gdzie na pomoc medyczną mieliby czekać dłużej niż Polacy. A jednocześnie doprecyzowania wymaga też kwestia dobrowolnego ubezpieczenia.
Bożena Janicka podkreśla bowiem, iż tak naprawdę ona sama ma również pacjentów, którzy mieszkają i pracują w Polsce, lecz mają zarejestrowane przedsiębiorstwa ukraińskie i nie odprowadzają w naszym kraju żadnych składek. Taka sytuacja była dopuszczalna w początkach wojny, lecz gdy ktoś mieszka tutaj i pracuje, wysyła dzieci do szkoły już drugi lub trzeci rok, to jednak powinien płacić ubezpieczenie zdrowotne, bowiem ochrona zdrowia jest niebywale kosztowna.
W powyższym aspekcie autorzy rządowego projektu zmian w swym uzasadnieniu podkreślają, iż nowa regulacja ma na celu wyeliminować nadużycia. Jak mówią bowiem eksperci, niektórzy obywatele Ukrainy przyjeżdżają do Polski głównie po to, albo wręcz wyłącznie po to, by skorzystać z określonych świadczeń zdrowotnych, jak chociażby leczenia w ramach programów lekowych, planowanych zabiegów ortopedycznych czy też leczenia stomatologicznego.
Jednocześnie organizacje zrzeszające pacjentów podkreślają, iż rządowa propozycja dotyczy przede wszystkim świadczeń, które są kosztowne, a utrudniony dostęp do nich mają obecnie polscy pacjenci. Jak zauważa Magdalena Kołodziej, prezeska Fundacji My Pacjenci, niewątpliwie mamy do czynienia z zapaścią w ochronie zdrowia i poszukiwanie wszelakich oszczędności jest wielce uzasadnione. A tym samym po 3 latach od chwili wybuchu wojny w Ukrainie warto byłoby się przyjrzeć systemowi wsparcia i go sensownie zweryfikować.
Podsumowując, już wkrótce spodziewać się można zmian w zakresie zasad leczenia w Polsce uchodźców wojennych z Ukrainy. W tym aspekcie rządzący planują zostawić pełne prawo do darmowego leczenia dzieciom oraz młodzieży poniżej 18-tego roku życia, natomiast pozostałym uchodźcom ograniczyć katalog świadczeń, jeżeli nie płacą oni składki zdrowotnej w naszym kraju. Rozwiązanie to wydaje się wielce uzasadnione, choć niewątpliwie należałoby przyjrzeć się jego szczegółom, aby nie wylać dziecka z kąpielą. Rządowy projekt jest w jakimś sensie odpowiedzią na prezydenckie weto dotyczące ustawy, która kompleksowo miała zmienić zasady pomocy uchodźcom z Ukrainy w Polsce, przedłużając chociażby dotychczasowe zasady wypłaty świadczenia 800+, jak i dostępu do świadczeń zdrowotnych. Na ten moment wydaje się, iż zmiany w tym aspekcie są konieczne i zapewne niedługo zostaną uchwalone.
