Wiele wskazuje na to, iż przedstawiciele w szpitali w Polsce dość niechętnie podchodzą do wypłacania nagród jubileuszowych lekarzom oraz pielęgniarkom. A warto w tym miejscu przypomnieć, iż mamy do czynienia obecnie z nowymi przepisami o zaliczaniu do stażu pracy okresów zatrudnienia na podstawie umów cywilnoprawnych, co ma wpływ na to, iż wielu lekarzy czy też pielęgniarek ma możliwość otrzymania nagrody jubileuszowej szybciej.
O czym zatem powinniśmy wiedzieć w kontekście nagród jubileuszowych wypłacanych przedstawicielom branży medycznej?
Od początku bieżącego roku obowiązuje znowelizowany kodeks pracy, który nakazuje zaliczanie do stażu pracy dodatkowych okresów pracy zarobkowej, wykonywanej chociażby na podstawie umów cywilnoprawnych czy też okresy prowadzenia samodzielnej działalności gospodarczej. Doliczanie ich do stażu pracy od 1 stycznia 2026 roku dotyczy jednostek sektora finansów publicznych, a od 1 maja 2026 roku obejmie również pozostałych pracodawców.
Z uwagi na powyższe, od 1 stycznia bieżącego roku samozatrudnieni oraz etatowi pracownicy ochrony zdrowia, którzy wcześniej pracowali na kontraktach lub innych umowach cywilnoprawnych, ruszyli do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych po zaświadczenia potwierdzające ich nieetatowe okresy zatrudnienia i zgłaszają się z nimi do szpitalnych działów kadr. Niestety tutaj często spotyka ich rozczarowanie, bowiem pracodawcy z branży medycznej twierdzą, że dodatkowe okresy pracy zarobkowej będą uwzględniać na potrzeby określenia wymiaru urlopu wypoczynkowego, ale nie zamierzają ich honorować przy wypłacie takich świadczeń chociażby jak nagroda jubileuszowa czy też dodatek stażowy.
Przykładowo sytuacja taka miała miejsce ostatnio w Instytucie „Pomnik – Centrum Zdrowia Dziecka”, który ma status instytutu badawczego, a więc nie zalicza się do sektora finansów publicznych i w jego przypadku nowe przepisy będą miały zastosowanie dopiero od 1 maja 2026 roku. W powyższym aspekcie Katarzyna Gardzińska, rzeczniczka prasowa Instytutu „Pomnik – Centrum Zdrowia Dziecka”, wyjaśnia, że instytut będzie stosował art. 302.1 kodeksu pracy, mówiący o zaliczeniu do stażu pracy okresów pracy na tak zwanych umowach śmieciowych w zakresie, w jakim przepisy go do tego zobowiązują. Oznacza to, że będzie on uwzględniał to przy ustalaniu okresu zatrudnienia, chociażby w odniesieniu do okresów wykonywania umów zlecenia, umowy agencyjnej czy też prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej, do ustalenia stażu pracy na potrzeby określenia wymiar urlopu wypoczynkowego czy ustalenia długości okresu wypowiedzenia.
Jeżeli natomiast chodzi o regulacje odnoszące się do nagrody jubileuszowej czy dodatku stażowego, to przedstawiciele Instytutu „Pomnik – Centrum Zdrowia Dziecka” podkreślają, że te uprawnienia przysługują pracownikom na podstawie zapisów regulaminu wynagradzania, który jest jedynym aktem regulującym zasady wypłaty tych świadczeń. Stąd też zarówno samo przyznanie tych świadczeń, jak i zasady ich przyznawania, pozostają w wyłącznej gestii pracodawcy, który nie jest związany przepisami powszechnie obowiązującymi w tym aspekcie. Zdaniem Katarzyny Gardzińskiej nowelizacja kodeksu pracy tego nie zmieniła, stąd też okresy pracy uprawniające do dodatku stażowego czy nagrody jubileuszowej nadal regulują przepisy obowiązujące u pracodawcy, a ten w porozumieniu ze związkami zawodowymi inaczej ustalił zasady obliczania stażu pracy.
Jakie jeszcze aspekty są istotne w kontekście nowych zasad dotyczących liczenia stażu pracy?
Wiele wskazuje na to, iż z podobnym podejściem należy się liczyć również i w innych podmiotach medycznych, jak w Instytucie „Pomnik – Centrum Zdrowia Dziecka”. Jednak warto sobie zadać pytanie, jak to możliwe, skoro nowe przepisy o dodatkowych okresach zatrudnienia mają zastosowanie do wszystkich pracodawców, a w tym również do publicznych podmiotów w ochronie zdrowia.
Jak zatem tłumaczy Krzysztof Kupczyński z Kancelarii radcy prawnego Krzysztof Kupczyński, doliczanie kontraktów do stażu liczonego do urlopu czy też dłuższych okresów wypowiedzenia, pracodawcy niewątpliwie przełkną. Problemem są jednak dodatkowe świadczenia pieniężne, a wśród nich największym problemem będą nagrody jubileuszowe. Te bowiem, z wyjątkiem pewnych pragmatyk służbowych i szczególnych ustaw, są dobrowolne i co do zasady także w podmiotach leczniczych nie ma obowiązku ich wypłacania.
Inaczej jest natomiast w przypadku samodzielnych publicznych zakładów opieki zdrowotnych. W tym aspekcie bowiem takim szczególnym przepisem jest art. 62 ustawy o działalności leczniczej (Dz.U. z 2025 r. poz. 450), który stanowi, że za długoletnią pracę pracownikom samodzielnych publicznych zakładów opieki zdrowotnej przysługuje nagroda jubileuszowa. A jednocześnie jednak art. 64 tej samej ustawy pozostawia pracodawcy swobodę ustalenia okresów wliczanych do stażu pracy, uprawniającego do owej nagrody jubileuszowej.
W tym zakresie warto wiedzieć, iż właśnie zgodnie z art. 62 ustawy o działalności leczniczej, za długoletnią pracę pracownikowi samodzielnego publicznego zakładu opieki zdrowotnej przysługują nagrody jubileuszowe w wysokości:
- 75,0% miesięcznego wynagrodzenia – po 20 latach pracy
- 100,0% miesięcznego wynagrodzenia – po 25 latach pracy
- 150,0% miesięcznego wynagrodzenia – po 30 latach pracy
- 200,0% miesięcznego wynagrodzenia – po 35 latach pracy
- 300,0% miesięcznego wynagrodzenia – po 40 latach pracy
Wszystko to w praktyce oznacza, że w regulaminie wynagradzania, układzie zbiorowym pracy czy też innej wewnętrznej regulacji, zakład pracy może ustalić specjalne zasady i w tym aspekcie ograniczają go jedynie zakaz dyskryminacji oraz zasada równego traktowania, na co zwraca uwagę Patryk Kozieł, radca prawny oraz starszy prawnik w Kancelarii PCS Paruch Chruściel Stępień Kanclerz. Dodaje on jednocześnie, że w przypadku braku szczególnych regulacji wewnętrznych, zastosowanie będą miały wprost nowe przepisy kodeksowe, a więc inne formy zatrudnienia również powinny być zaliczane do stażu pracy i potencjalnych nagród jubileuszowych.
O czym jeszcze powinniśmy wiedzieć w kontekście nagród jubileuszowych i nowych przepisów dotyczących stażu pracy?
Generalnie, w kontekście placówek opieki zdrowotnej należy pamiętać, iż w regulaminach wynagradzania, które większość z nich negocjowała kilka czy też kilkanaście lat temu, są stosowane przeróżne rozwiązania. Jak dostrzega Aleksander Kuźniar, prawnik oraz ekspert prawa pracy z Centrum Szkoleń Specjalistycznych, niektórzy pracodawcy mają tam zapisane, iż przy ustalaniu stażu pracy, od którego uzależnia się wypłaty nagrody jubileuszowej, brane są pod uwagę tylko okresy pracy w ramach umowy o pracę. Inni z kolei pracodawcy uwzględniają jedynie umowy z własnym zakładem pracy, a inni także z poprzednimi pracodawcami, co niewątpliwie jest i tak postępowaniem na korzyść pracownika, bowiem nagroda jubileuszowa nie wynika z kodeksu pracy.
Stąd też generalnie pracodawcy w branży ochrony zdrowia, pomimo obowiązującej od 1 stycznia 2026 roku zmiany kodeksu pracy, nie muszą wliczać do stażu pracy okresów pracy na bazie umów zlecenia czy też samodzielnej działalności gospodarczej. A jednocześnie są też i takie podmioty medyczne, które mają w swych regulaminach wynagradzania zapisy mówiące o tym, że zaliczają one inne okresy na podstawie odrębnych przepisów i te muszą się już liczyć z roszczeniami pracowników w tym aspekcie.
Jak zatem dostrzega Zofia Czyż, wiceprzewodnicząca Ogólnopolskiego Związku Zawodowego Pielęgniarek i Położnych, niewątpliwie regulaminy wynagradzania były uzgadniane w zupełnie innej sytuacji gospodarczej. Gdy w 2012 roku wchodziła w życie ustawa o działalności leczniczej, pracowników zachęcano wręcz do przechodzenia na umowy cywilnoprawne i w niektórych podmiotach regulamin wynagrodzenia konstruowano tak, by osoby na kontraktach miały większe przywileje, aniżeli zatrudnione w oparciu o umowy o pracę, co miało być zachętą do zmiany formy zatrudnienia. Obecnie natomiast zapisy takie mogą być pułapką finansową dla wielu pracodawców.
Przedstawiciele związków zawodowych obawiają się jednak, iż szpitale, borykające się z poważnymi problemami finansowymi, głównie z powodu luki w finansach Narodowego Funduszu Zdrowia i opóźnianiu płatności z ich strony, są w złej sytuacji i będą robić wszystko, by uniknąć nieplanowanych wcześniej wypłat.
Jak zatem zauważa Krystyna Ptok, przewodnicząca Ogólnopolskiego Związku Zawodowego Pielęgniarek i Położnych, niewątpliwie sytuacja ta przypominać będzie toczącą się kulę śnieżną. Można bowiem się spodziewać, iż pracodawcy niewątpliwie zaskoczeni nową sytuacją, zaczną działać na niekorzyść pracowników i zastanawiać się jak zmienić regulamin wynagradzania, by z tytułu naliczonego stażu pracy nie musieć wypłacać nagród jubileuszowych. W tym przypadku już obecnie dochodzi do sytuacji, że pracownicy w działach kadr przyjmują zaświadczenia od osób, które pobrały je z ZUS i mówią im, że trwa zmiana regulaminu wynagrodzenia. A tym samym pracownicy działów kadrowych przyjmują dokument z ZUS z potwierdzonymi okresami stażowymi, lecz nie odnotowują tego w aktach osobowych pracownika, czekając na zmianę regulaminu wynagradzania.
Podsumowując, wiele wskazuje na to, iż znowelizowany kodeks pracy, który nakazuje zaliczanie do stażu pracy dodatkowych okresów pracy zarobkowej, jak chociażby na podstawie umów cywilnoprawnych czy też na podstawie samodzielnego prowadzenia działalności gospodarczej, nie do końca spełni swoją rolę w branży ochrony zdrowia. Tutaj bowiem pracodawcy zapewne uwzględnią wyższy staż pracy, chociażby przy ustalaniu wymiaru urlopu wypoczynkowego, lecz bronią się jednocześnie przed przysługującą z tego tytułu szybszą wypłatą nagród jubileuszowych.
